Waarom is vrijheid zo belangrijk voor schrijvers? Daar mocht ik vorige week kort iets over zeggen bij PEN Nederland in het Rotterdamse debatpodium Arminius. Dit vanwege de uitreiking van de prijs voor de beste bijdrage aan de wedstrijd over het thema ‘digitale vrijheid, digitale veroordeling’. Dat raakt aan de essentie waar we bij de Auteursbond voor staan.
Niet alleen op sociale media hebben mensen de neiging om schrijvers de mond te willen snoeren. Dat hoeft niet eens te zijn vanwege een mening. Romans, gedichten, verhalen en meer creatief schrijfwerk hebben meerdere betekenissen die de lezer er zelf in mag leggen. Lukt het een schrijver om de lezer te raken, tot nadenken te stemmen of tot actie te bewegen, dan is er een relevante bijdrage geleverd aan het maatschappelijk debat.
En dat debat is prima, zolang de deelnemers maar wegblijven van persoonlijke aanvallen op de auteur en diens familie, vrienden en netwerk. Daar gaat het helaas nog te vaak mis en om die reden heeft de Auteursbond in samenwerking met de Groep Algemene Uitgevers, NVJ/PersVeilig en Lira Fonds in 2024 het meldpunt SchrijversVeilig ingericht. We kunnen deze dienst voor alle auteurs bieden vanwege pilotsubsidie van het ministerie van OCW.
SchrijversVeilig is een meldpunt en biedt eerste hulp bij bedreigingen en intimidatie wanneer dit gerelateerd is aan het werk van de auteur. Na een evaluatie van het eerste jaar hebben we gezamenlijk besloten om het meldpunt iets anders in te richten. De samenwerking met PersVeilig blijft, maar de Auteursbond neemt binnenkort de eerste opvang van de meldingen over. Later deze maand wordt dat ook zichtbaar op de website.
Wat ik in Rotterdam ook nog zei: je kunt proberen schrijvers hun vrijheid te ontnemen. Er zijn staten die dit doen door schrijvers te censureren, bestraffen en op te sluiten. Dan gaan ze door en wordt onvrijheid hun onderwerp. Aleksej Navalny bleef tot zijn dood strijden tegen corruptie. Aleksandr Solzjenitsyn beschreef zijn kampervaringen in de roman Een dag van Ivan Senisovich. Behrouz Boochani noteerde zijn werk op een binnengesmokkeld mobieltje.
Schrijvers zijn net zo vasthoudend als de krachten die proberen hen tot zwijgen te brengen. Hoe lovenswaardig dat ook is, de samenleving doet zichzelf tekort door auteurs te beknotten. Wie in vrijheid schrijft brengt de wereld verder. Dat zie je aan de vier genomineerde verhalen voor de schrijfwedstrijd van PEN en GAU. Het winnende verhaal Digifractuur van Michael Vonk is gepubliceerd in De Groene Amsterdammer, het juryrapport en de drie andere genomineerden vind je bij PEN Nederland.
Afbeelding: Miro Lucassen (Auteursbond) en moderator Martin Rombouts op het podium bij PEN. Foto: Gemma Geurts